Close

Ameliyathane & Yoğun Bakım ve Temiz Oda Teknolojleri

HASTANE İKLİMLENDİRMESİ GENEL BAKIŞ

HASTANELERDE HİJYENLİK

Hastane iklimlendirmesinde havalandırma sisteminin tasarımı klasik iklimlendirme sisteminden daha karmaşık olduğundan risk faktörü daha fazladır. Normal iklimlendirme de 2 parametre mevcuttur;

  • Sıcaklık
  • Nem

Ancak; hastane iklimlendirmesinde sıcaklık, nem, canlı ve cansız kirleticiler, taze hava, egzoz havası, hava akış yönleri, hava basıncı gibi birçok parametre öne çıkmaktadır.

Bu şartları en iyi şekilde oluşturmak, korumak ve tam otomasyon sistemlerle takip etmek oluşabilecek enfeksiyonları minimize etmek açısından çok önemlidir.

Sağlık alanında temiz odaların sınıflandırılmasında başvurulan ana ölçüt ortam havasındaki taneciklerin miktarı ve büyüklüğüdür. Havada bulunmasına izin verilebilecek tanecik çapı ne kadar küçük ve konsantrasyonu ne kadar az olursa temiz odanın standardı o kadar yüksek olur.

AMELİYATHANELER, YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ, Laboratuvarların veya buna benzer sağlık açısından temiz olması gereken alanların ölçüm metotlarında 0,3µm boyutlarındaki tanecikler dikkate alınır.

TEMİZ ODA STANDARTLARI

Temiz oda; partikül ve mikroorganizma sayısının, sıcaklığın, nem oranının, taze hava miktarının, ortam basıncının hava hareketlerinin ve buna benzer parametrelerin kontrol altında tutulduğu kapalı ortamlardır.

Hastanelerde bulunan Ameliyathaneler, Yoğun Bakım Üniteleri, Sterilizasyon, Genetik Laboratuvarlar, Tıbbi Laboratuvarlar, Gıda Fabrikalarında Beyaz odalar vb. alanlar temiz oda olarak sınıflandırılırlar.

Hastane yönetimi modüler hijyen odalar yapmaya karar verdiği aşamada, yapılacak sistemin uluslararası kalite standartlarına haiz olduğunu bilmelidir.

Her modüler hijyen oda için ayrı mühendislik hesapları ve tasarlanan modüler hijyen oda, klima tesisatının verimliliğini ve konforunu amaçlayan testler ve bu testlerin sonuçlarını kontrol edebileceğimiz standartlar mevcuttur.

Bu konuda dünyadaki mevcut standartlardan faydalanılmaktadır.

Bunlar:

1) Alman DİN 1946/4, VDI 12167, VDI 12080, VDI 2083

2) Amerikan Federal Standartları FS 209 E

3) Bu standartların birleşimi ISO 14644 standardı.

Bu standartlarda belli metreküp içerisinde ne kadar partikül olması gerektiği anlatılmaktadır.

ISO 14644-1 standartlarına göre partikül konsantrasyonu şöyledir:

Class 2: Nano teknoloji laboratuvarları ve ilaç üretim tesisleri
Class 3: Hassas Ameliyathaneler
Class 4: Normal Ameliyathaneler
Class 5: Yoğun Bakım Reanimasyon
Class 6: Koridorlar, Poliklinikler, hasta odaları

Hastanelerde sadece odaların hijyen olması yetmez. Personelinde bu hijyen ortamlara uyum sağlaması bu konuda eğitilmesi ortamları kirletmemesi gerekmektedir. Bilindiği gibi tabiattaki en büyük kirletici insandır ve ortama milyonlarca partikül yayarlar.

Hastanede görevli olanların hijyen bölgelerde kesinlikle galoşla dolaşması, maske takması zorunludur. Eller devamlı yıkanmalı, vücudun her tarafı tamamen kapalı olacak şekilde özel giysi ve eldiven kullanılmalıdır. Dezenfeksiyon ve malzemelerin sterilizasyonu titizlikle yapılmalıdır.

Tüm hastaneler dış kapıdan başlamak üzere hijyene çok dikkat etmelidir. Hijyen ortam klima santralleri veya paket hijyen klima (Aseptizör) sistemleri ile havanın mikroorganizmalardan ve partiküllerden arındırılması ile sağlanır. Ortamı kullanan insanların temizliğe dikkat etmesi bu hijyen sistemi idame ettirir. Yani hijyenliğin devamı sağlanır. Burada en önemli faktör insan ve insanın hijyen kurallarına uymasıdır.

AMELİYATHANELER  YOĞUN BAKIMLAR
 REANİMASYON  LABORATUVARLAR
 HEMODİYALİZ ÜNİTELERİ  KADIN DOĞUM ÜNİTELERİ
 ORGAN TRANSPLANTASYON MERKEZİ  PREMATÜRE SERVİSLER
 ACİL MÜDAHALE ODALARI  POLİKLİNİKLER
 ONKOLOJİ  UYANDIRMA SERVİSLERİ
 İLAÇ HAZIRLAMA ODALARI  ADLİ TIP VE OTOPSİ SALONLARI

                         Tasarım CENGİZ TAŞDEMİR

 

 

 

 

 

 

 

TASARIM Cengiz TAŞDEMİR

TEMİZ ODA OLUŞTURULMASI

Bakterilerin, virüslerin, sporların, mantarların hepsine birden mikroorganizmalar diyoruz ve bunların mikrop boyutlarında olduğu bilinmektedir.

Bütün bu organizmalar havada tozlar ve partiküller üzerinde asılı vaziyette bulunmaktadır. Demek ki temiz odaları tozlar ve partiküllerden tamamen arındırırsak, bu arındırma organizmalardan da arındırmayı sağlayacaktır.

Bu işlem Hijyen klima sistemleri ile mümkündür. Basit bir mantık ile hava dışarıdan emilip çeşitli aşamalarda filtrelerden geçirilerek temiz odaya verilmekte ve buradaki kirli hava dışarı atılmaktadır. Yapılan işlemin kaba tarifi budur. Temiz oda boyutları, operasyonun şekline ve odada kullanılacak aletlere göre farklı boyutlarda olmakla birlikte minimum 30m² olmalıdır.

Temiz odalarda yükseklik ideal olarak 3.00 metre olmalıdır. Eğer yükseklik müsait değilse paket tip klima cihazı ile (ek te mevcut resim) direkt üfleme yapılmalı, yükseklik müsait ise Laminar Flow (laminer akış) sistemi kullanılmalı veya hepa kutularından (türbülanslı akış) üfleme yapılmalıdır.

Modüler hijyen oda içerisine verilen hava miktarı, emilen hava miktarından fazla olmalıdır ki, pozitif basınç (+) oluşsun. Herhangi bir sebeple kapılar açılırsa koridordan hava içeri girmesin.Temiz odada ameliyat masası etrafındaki 9m²’lik alanı Laminar flow’lu sistemlerde OP-1 olarak adlandırıyoruz. Operasyon anında bu bölge % 99,9 steril olduğundan hasta, cerrahlar, anestezi uzmanı ve diğer yardımcı personeller bu alanda çalışmalıdır. Operasyon anında bu ekip mümkün olduğu kadar bu bölge dışına çıkmamalıdır. Çünkü OP-2 bölgesi daha az steril bölgedir. Operasyonda kullanılan aletler de birinci bölgede olmalıdır. Aksi takdirde enfeksiyon riski olabilir.

HİJYEN HAVALANDIRMA

Ameliyathane, yoğun bakım gibi temiz oda sınıfındaki kapalı hacimlerin havasını, partikül ve mikroorganizmalardan arındırılarak temizlenmesi işlemidir.

Bu arada kullanım sırasında azalan oksijen (O₂) de tamamlanmaktadır.

İşlem sırasında operasyon anında havadaki karbondioksit, her türlü kokular (genellikle insan kaynaklıdır) zehirli gazlar, tozlar, cihazlardan kaynaklanan gazlar dışarı atılır. Dışarı atılamayan anestezi gazları ve diğer gazlardan kalanlar saatte min. 1200 m3/h taze hava ile yoğunluğu azaltılarak zararsız hale dönüştürülür.

HASTANELERDE PAKET HİJYEN KLİMA VE MERKEZİ KLİMA SANTRALİ UYGULAMA YÖNTEMLERİ İLE AMELİYATHANE, YOĞUNBAKIM VE BENZERİ ALANLARIN MODÜLER HİJYEN ODALARA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

Tabi ki bu hava değişimi sürecinde dış ortamın havasındaki farklılıklar terbiye edilerek operasyon ortamına uygun hale getirilir. Yani dışarıda hava soğuksa ısıtılır, sıcaksa soğutulur. Dolayısı ile İdeal hava şartları sağlanır.

Bu hava şartlarının ideal boyutlara getirilmesi büyük bir enerji kaybına neden olduğundan ideal hava değeri, kullanılan havanın % 50`sinin dışarı atılması, diğer temizlenmiş % 50`sinin tekrar kullanılmasıdır. Kirli ve ağır gazlar aşağı çökeceğinden alt emişlerdeki hava dışarı atılarak uygun çözüm oluşturulur.

Aseptizör veya paket hijyen klima %30-%50(%100’e çıkartılabilir) oranındaki taze havayı dışarıdan alıp G4 filtreden geçirerek %50-%70 ortam havasıyla karıştırır.

Karışım havası F7 veya F9 filtreden geçirilerek ihtiyaca göre soğutma, nem alma, ısıtma işlemlerine tabi tutularak konfor şartlarına ulaşır.

Fanla basınçlandırılan sirkülasyon havası H13 veya H14 üzerinden geçirilerek partiküllerin %99.97’si tutulur. Hava sterilize ve konfor şartları yakalanarak ortama bırakılır. Yeni Nesil Klimalarda artıı olarak Hepa’dan önce veya sonra Ultra-Viole lambaları, Bioksijen ünitesi veya plazma iyon jeneratörü vasıtasıyla filtrelerde tutunamayan mikro organizmalar inaktive edilir.

2400m3/h ameliyathanelerdeki minimum besleme hava debisi olarak seçilmelidir. Ayrıca besleme havası debisi çevrim sayısı ile doğru orantılı olarak artmaktadır.

Ameliyathanelerde Akış türbülanslı olup 25 çevrim/h. Yoğun bakımlarda akış yine türbülanslı olup 15 çevrim/h olarak düşünülmelidir. Bu çevrim sayıları bu temiz odaların özelliklerine göre değişebilir. Yoğun bakımlarda 2.kademe ve 1.kademelerde çevrim sayıları 9 a kadar düşürülebilir.

Paket hijyen klima cihazları veya Aseptizör’ lerin debileri temiz oda büyüklüğüne göre seçilir. Bu seçimi hijyen bilimciler (konuyla ilgili eğitilmiş makine mühendisi, endüstri mühendisi veya biyomedikal mühendisi)yapmalıdır. Temiz odanın kullanım şekline göre tüm parametreler göz önüne alınarak seçim yapılmalıdır.

Örneğin kalp cerrahisi ameliyathanesi yapılacak ise hijyen bilimcinin ISO 4 veya minimum ISO 5 kriterlerini göz önüne alarak önce akış şeklini, Laminar flow boyutunu, Paket hijyen klima, Aseptizör veya merkezi sistem besleme hava miktarını, re-sirkülasyon hava miktarını, egzoz hava miktarını, cihaz ile Laminar flow ünitesi arasındaki kanal boyutlarını, laminar akış hızını, dekontaminasyon zamanını vs. hesaplarını yapması gerekiyor. Kullanılacak Aseptizör veya paket hijyen klima sistemi üç şekilde uygulanabilir.

DUVARDAN DİREKT ÜFLEME TÜRBÜLANSLI AKIŞ

Tavan yüksekliği müsait olmayan temiz odalarda kullanılır. Uygun bir sistem değildir. Mükemmel özellikleri sağlayan bir temiz oda sağlamaz fakat fiziki yapının gereği olarak mümkün olan maksimum hijyeni sağlamak için kullanılır. Modüler hijyen cihaz kesinlikle oda içinden direkt üfleme yapar.

HEPA KUTULARDAN ÜFLEME (TÜRBÜLANSLI AKIŞ)

Modüler hijyen cihaz oda içerisinde veya dışarısında olabilir. Şekilde görüldüğü gibi tavandaki Hepa kutuları vasıtasıyla temiz havayı içeri verir. Akış türbülanslı olup mükemmel Hijyenliği sağlamamakla birlikte, direk üflemeden daha uygun hijyen şartları sağlamaktadır.

Modüler hijyen cihazda da kaba ince toz filtreleri ile Ultra-Viole, Bioksijen veya iyon jeneratör sistemleri kullanılabilir. Kondenser grubu dışarıda ve R410 gazla çalışmaktadır. Enerji tüketimi 4-5kw arasındadır. Cihaz diğerleri gibi %30-%100 arasında ayarlanabilir taze hava ile çalışmaktadır.

LAMİNAR FLOW’DAN ÜFLEME (DÜZGÜN VE YALIYARAK AKIŞ)

Laminar flow sistemde ise mükemmel hijyenlik sağlanmaktadır. Şekildeki resimde görüldüğü gibi modüler hijyen klima cihazı mümkün olduğunca dışarıda olmalıdır. Akış laminar ve düzgündür. Bu modüler hijyen klima cihazları ( paket hijyen klima) cihazda da kaba ince toz filtreleri ile Ultra-Viole, Bioksijen veya iyon jeneratör sistemleri kullanılabilir. Kondenser grubu dışarıda ve R410 gazla çalışmaktadır. Enerji tüketimi 6-8kw arasındadır. Cihaz diğerleri gibi % 30 –  % 100 arasında ayarlanabilir taze hava ile çalışmaktadır.

TEMİZ ODALARDA PARTİKÜL VE MİKRO-ORGANİZMALARIN ÖNEMİ

Enfeksiyon oranı hava içindeki mikro-organizma ve partikül ile orantılıdır. Temiz oda teknolojisi kullanılarak partikül ve mikro-organizma sayısı azaltılabilir. Ortamdaki partikül ve mikro-organizma sayısını istenilen seviyelerde tutmak için partikülden arındırılmış, mikro-organizma içermeyen havanın verilmesi şarttır. Temiz Odalarda hava akışını sağlamak:  5 ~ 15 Pa – iki ortam arasındaki basınç farkı yeterlidir, ortamlar arası hava akışını sağlar.

Temiz Odalarda duvar, döşeme ve tavandaki ısı kaybı veya kazancı minimum olmalı Kışın sistem soğutma konumunda çalışacak Çizgisel akışlarda, üfleme ve ortam sıcaklıkları arasında sıcaklık farkı yüksek olmamalı, ısı yükleri ne kadar az olursa o kadar sıcaklık farkı daha azdır. ΔT= 2~3 Üfleme hızı havanın tabana kadar düşmesini sağlayacak, ancak türbülans yaratacak hızlardan kaçınılacaktır. Klima santralı arıza durumunda diğer ameliyathaneler etkilenmeyecektir.